Velduil

Waar de gezenderde velduilen nu zijn

Elke stip is de meest recente positie van één gezenderde vogel.

Over velduilen

De velduil is de uil die je op klaarlichte dag kunt tegenkomen: een langvleugelige, bruin gevlekte vogel die laag en systematisch over open terrein zoekt, of vanaf een paaltje kijkt met felle gele ogen in donkere veren. De oorpluimpjes waar hij zijn naam aan dankt zie je alleen als hij ze zelf opzet. Hij leeft en sterft met de muizen, en waar de muizen zitten, daar gaat hij heen.

Hoe velduilen trekken

Velduilen die in Duitsland en de Lage Landen broeden zijn maar deels trekvogel; de soort leidt in vrijwel elk seizoen eerder een zwervend bestaan dan dat hij een vaste route volgt. Ringonderzoek laat zien dat in Nederland geboren vogels zich op enorme afstanden vestigen, terwijl Noord- Europese en Russische velduilen hier hun plaats innemen: de vogels die je in de winter ziet zijn grotendeels niet degene die hier hebben gebroed. De najaarsbeweging loopt van augustus tot eind oktober, met de meeste vogels in oktober en november op hun overwinteringsplek; de terugkeer valt vooral in maart en april, tot in mei voor de noordelijkste broedvogels. Vogels van de Noordzeekust leggen de kortste afstanden van alle Europese populaties af, dus een deel van de lokale broedvogels blijft gewoon zitten, en naar schatting 100 tot 500 overwinteren in Nederland. Wie wél vertrekt overwintert in West- en Zuidwest-Europa en het westelijke Middellandse Zeegebied, sommige tot in Noordwest-Afrika. Waar ze in een bepaald najaar heen gaan hangt minder van de kalender af dan van het muizenaanbod — daarom schommelen de aantallen zo sterk.

Kerngegevens

Lengte

34–42 cm (bronnen verschillen)

Spanwijdte

85–110 cm

Vertrekt

Augustus tot eind oktober, met de piek boven de Lage Landen in oktober; veel vogels vertrekken helemaal niet

Keert terug

Maart en april, tot in mei voor de noordelijkste broedvogels

Overwintert in

West- en Zuidwest-Europa en het westelijke Middellandse Zeegebied, sommige tot in Noordwest-Afrika; naar schatting 100–500 in Nederland

Veranderend gedrag

Landbouwintensivering heeft de driejarige muizencyclus in Nederland vrijwel stilgelegd, zodat de broedaantallen alleen nog in incidentele muizenjaren pieken (2014, 2019, 2023)

Populatie

15–30 broedparen in Nederland (2025) tegenover 130–185 halverwege de jaren zeventig; 40–180 in Duitsland, met de zwaarste bedreigingsstatus

Is er nu vogeltrek?

Weerradar boven de Benelux en Duitsland meet hoeveel vogels er in de lucht zijn, en wordt elke vijf minuten bijgewerkt. Bekijk de radar voor België, Nederland of Duitsland — of volg alle gezenderde vogels op de live kaart.