Zomertortel

Waar de gezenderde zomertortels nu zijn

Elke stip is de meest recente positie van één gezenderde vogel.

Over zomertortels

Het zachte, rollende toerr-toerr van de zomertortel is een geluid dat Europa bijna kwijt was: Duitsland verloor sinds 1980 bijna 90% van zijn broedparen, en Nederland zit nog op zes- tot negenhonderd. Het is de enige duif van Midden-Europa die een echte langeafstandstrekker is: van een Nederlandse houtwal naar de Sahel, ruim 5.000 kilometer verderop, dwars over de Sahara.

Hoe zomertortels trekken

Zomertortels uit Duitsland en de Lage Landen volgen de westelijke route: zuidwestwaarts over Frankrijk en Iberië, over de Straat van Gibraltar en dan de Sahara over naar de Sahel. Ze vertrekken tussen eind juli en begin oktober, en zenderonderzoek komt uit op zo'n 5.000 kilometer in gemiddeld 31 dagen, met lange tankstops in Zuid-Europa — zo komen ze in Afrika aan net als de regens ophouden en de vegetatie op zijn rijkst is. De terugreis gaat sneller, twintig tot vijfentwintig dagen met een stop in Marokko om te vetten, en vanaf half april zijn ze terug. Anders dan zoveel Europese trekvogels is deze soort niet dichter bij huis gaan overwinteren: het blijft een volledige trans-Sahara-trekker. De grote verandering is een herstel: nadat Frankrijk, Spanje en Portugal de jacht in 2021 stillegden, groeide de West-Europese broedpopulatie in drie jaar met 40% — zo'n 615.000 paar — tot in 2025 beperkte jacht terugkeerde.

Kerngegevens

Lengte

25–28 cm

Spanwijdte

45–53 cm (bronnen verschillen)

Vertrekt

Eind juli tot begin oktober; Nederlandse vogels vooral in september en oktober

Keert terug

Half tot eind april, tot in mei

Overwintert in

De Sahel ten zuiden van de Sahara, via Iberië en Marokko

Veranderend gedrag

Geen enkele neiging om dichter bij huis te blijven — nog altijd een volledige trans-Sahara-trekker. De verandering is herstel: +40% in West-Europa tussen 2021 en 2024 na een jachtverbod

Populatie

600–900 broedparen in Nederland (2018–2020), 96% minder dan in 1990; 12.500–29.000 in Duitsland. Beide cijfers dateren van vóór het herstel van 2021–2024

Is er nu vogeltrek?

Weerradar boven de Benelux en Duitsland meet hoeveel vogels er in de lucht zijn, en wordt elke vijf minuten bijgewerkt. Bekijk de radar voor België, Nederland of Duitsland — of volg alle gezenderde vogels op de live kaart.